Một thí nghiệm "tư duy tuyến tính" trả giá đắt

Năm 1958, một chiến dịch mang tên "Diệt Tứ Hại" đã được triển khai trên toàn quốc. Dochim sẻbị quan sát thấy mổ lúa nên bị quy kết đơn giản là "chim có hại". Con người cố gắng loại bỏ một mắt xích đơn lẻ này để tăng sản lượng lương thực, nhưng vô tình kích hoạthiệu ứng thác dinh dưỡng (Trophic Cascade) sâu trong sinh quyển.

Bài học cốt lõi

• Tính động của cân bằng sinh thái: Số lượng và tỷ lệ của các loài sinh vật luôn biến động nhưng duy trì sự ổn định tương đối. Chim sẻ tuy ăn lương thực, nhưng vai trò là thiên địch của sâu hại là yếu tố sống còn để duy trì cân bằng.
• Hiệu ứng khuếch đại của can thiệp con người: Trong lưới thức ăn phức tạp, việc loại bỏ một mắt xích (chim sẻ) sẽ khiến các mắt xích tiếp theo (châu chấu, sâu đục thân) mất kiểm soát, cuối cùng tác động ngược lại lên sinh vật sản xuất (cây trồng).
• Tôn trọng quy luật tự nhiên: Con người không thể chỉ dựa vào lợi ích kinh tế đơn thuần (bảo vệ lương thực) để phán xét loài nào "có lợi" hay "có hại", bởi sinh quyển là một thể thống nhất.